Người mới hay hỏi nuôi ong dú thế nào cho đúng. Câu trả lời thay đổi theo vùng nhiều hơn người ta tưởng.
Ở Sài Gòn, đô thị bê tông, phần lớn nuôi trên sân thượng, ban công hoặc sân sau nhà phố. Cách nuôi phổ biến tại đây hình thành từ chính điều kiện đó.
Ở Sài Gòn, cách phổ biến là đặt tổ trên sân thượng có mái che và chắn gió, hoặc ban công hướng đông.
Cách này hình thành vì bê tông chiếm phần lớn bán kính kiếm ăn, nguồn hoa rời rạc và phụ thuộc cây cảnh. Người nuôi ở đây thử nhiều kiểu rồi mới rút ra, nên đáng học theo hơn là làm theo hướng dẫn chung.
Ngoài ra còn phải tính tới mặt sân thượng hấp nhiệt rất mạnh, trưa nắng thùng nóng nhanh hơn hẳn ngoài vườn, nên bố trí khu nuôi cũng khác các vùng khác.
Điều đáng nói là mô hình này không cố định. Nguồn hoa và cách canh tác quanh vùng đổi thì cách nuôi cũng phải đổi theo.
Ba kiểu thường gặp, xét trong điều kiện Sài Gòn.
| Kiểu | Hợp khi nào | Ưu | Nhược |
|---|---|---|---|
| Vài tổ trong sân nhà | Nhà có sân, ít đất | Dễ trông, tiện chăm | Ít mật, hạn chế mở rộng |
| Cụm tổ trong vườn | Có vườn vài trăm m² | Cân bằng nhất | Cần chống kiến kỹ |
| Nhiều cụm rải trong đất rộng | Đất rộng, nguồn hoa tốt | Nuôi được nhiều | Tốn công đi lại |
| Đặt nhờ đất người khác | Nhà không có đất | Tận dụng vùng nhiều hoa | Phụ thuộc chủ đất |
| Kết hợp với canh tác | Có vườn cây ăn trái | Ong thụ phấn cho vườn | Rủi ro thuốc |
Số tổ hợp lý không phụ thuộc diện tích vườn mà phụ thuộc nguồn hoa trong bán kính vài trăm mét.
Ở Sài Gòn, nguồn chính gồm cây xanh đường phố, hoa ban công, cây công viên và lớp hoa dại. Đi một vòng bán kính bốn trăm mét quanh nhà, đếm chỗ có hoa, đó mới là con số đáng tin.
Nuôi quá dày thì đàn nào cũng lửng lơ, không đàn nào bứt lên, và mùa tháng 2 đến tháng 4 là cả loạt cùng suy.
Cách an toàn là tăng dần: năm nay vài tổ, thấy nhẹ nhàng thì sang năm thêm.
Chỗ đặt tổ nên kê không cần cao nhưng phải cách mặt sàn bê tông để tránh hấp nhiệt, đây là con số tính riêng cho Sài Gòn.
Chọn hướng có nắng buổi sáng và bóng che buổi chiều.
Chống kiến phải làm kỹ vì hàng xóm ở sát, đường bay của ong dễ cắt ngang lối đi chung.
Lịch làm việc bám theo mùa hoa: tách đàn trong tháng 5 đến tháng 11, thu mật cuối mùa mưa, để yên trong tháng 2 đến tháng 4.
Đây là cách nhanh nhất và thường bị bỏ qua.
Người đã nuôi vài năm ở Sài Gòn biết những chuyện không có trong sách: tháng nào hay mất đàn, chỗ nào trong xã nuôi tốt, ai bán tổ đáng tin.
Đi thăm một hai trại trong vùng trước khi mua tổ đầu tiên. Nhìn cách họ kê thùng, đặt ở đâu, che chắn ra sao.
Một buổi đi thăm bằng nhiều tháng đọc.
Hai tới ba tổ đã ổn định, nuôi trọn một năm rồi mới tính mở rộng.
Không có mô hình nào cho nhiều mật hơn hẳn. Nguồn hoa quanh tổ quyết định nhiều hơn cách bố trí.
Vẫn nuôi được vài tổ ở sân, ban công hoặc sân thượng nếu quanh đó có cây xanh.
Được nếu thoả thuận rõ ràng. Ưu điểm là chọn được nơi nhiều hoa, nhược là phụ thuộc chủ đất.
Sau một năm, khi đã qua đủ tháng 5 đến tháng 11 và tháng 12 đến tháng 4.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Ba vấn đề đặc thù của Sài Gòn và cách người nuôi tại chỗ đang xử lý. Biết trước thì chuẩn bị được, thay vì mất đàn rồi mới hiểu ra.
Người đi làm hoặc làm nông ở Sài Gòn vẫn nuôi được. Cách sắp xếp thời gian và chọn quy mô phù hợp với người không rảnh cả ngày.
Vì sao nhiều người mở rộng nhanh rồi mất đàn, còn người tăng chậm lại đi xa hơn. Cách mở rộng hợp lý trong điều kiện của Sài Gòn.
Mô hình nhỏ nhất và cũng phổ biến nhất. Cách bố trí, số tổ hợp lý và những điều cần biết khi nuôi ngay trong sân nhà ở Sài Gòn.
Ong thụ phấn cho vườn, vườn cho ong nguồn hoa. Nghe rất thuận nhưng có mấy chỗ xung đột thật sự cần giải quyết khi làm ở Sài Gòn.
Con số phụ thuộc nguồn hoa quanh nhà và thời gian mình có, không phụ thuộc diện tích đất. Cách tự ước lượng cho đúng vườn nhà ở Sài Gòn.
Nuôi ong dú trong nội thành và vùng ven Sài Gòn. Đặc thù: nhà ống, sân thượng bê tông, chung cư, ban công hướng tây nắng gắt, cây xanh đường phố làm nguồn hoa, ô nhiễm không khí và tiếng ồn. Mùa mưa tháng 5–11 với mưa lớn ngắn, mùa khô tháng 12–4 nắng gắt.