Người mới hay hỏi nuôi ong dú thế nào cho đúng. Câu trả lời thay đổi theo vùng nhiều hơn người ta tưởng.
Ở Sài Gòn, đô thị bê tông, phần lớn nuôi trên sân thượng, ban công hoặc sân sau nhà phố. Cách nuôi phổ biến tại đây hình thành từ chính điều kiện đó.
- Cách phổ biến ở Sài Gòn là đặt tổ trên sân thượng có mái che và chắn gió, hoặc ban công hướng đông
- Mô hình hình thành từ điều kiện thực tế, không phải từ sách vở
- Quy mô phù hợp phụ thuộc nguồn hoa chứ không phụ thuộc diện tích
- Học từ người nuôi tại chỗ nhanh hơn tự mò
Mô hình đang chạy được ở đây
Ở Sài Gòn, cách phổ biến là đặt tổ trên sân thượng có mái che và chắn gió, hoặc ban công hướng đông.
Cách này hình thành vì bê tông chiếm phần lớn bán kính kiếm ăn, nguồn hoa rời rạc và phụ thuộc cây cảnh. Người nuôi ở đây thử nhiều kiểu rồi mới rút ra, nên đáng học theo hơn là làm theo hướng dẫn chung.
Ngoài ra còn phải tính tới mặt sân thượng hấp nhiệt rất mạnh, trưa nắng thùng nóng nhanh hơn hẳn ngoài vườn, nên bố trí khu nuôi cũng khác các vùng khác.
Điều đáng nói là mô hình này không cố định. Nguồn hoa và cách canh tác quanh vùng đổi thì cách nuôi cũng phải đổi theo.
So sánh vài kiểu bố trí
Ba kiểu thường gặp, xét trong điều kiện Sài Gòn.
| Kiểu | Hợp khi nào | Ưu | Nhược |
|---|---|---|---|
| Vài tổ trong sân nhà | Nhà có sân, ít đất | Dễ trông, tiện chăm | Ít mật, hạn chế mở rộng |
| Cụm tổ trong vườn | Có vườn vài trăm m² | Cân bằng nhất | Cần chống kiến kỹ |
| Nhiều cụm rải trong đất rộng | Đất rộng, nguồn hoa tốt | Nuôi được nhiều | Tốn công đi lại |
| Đặt nhờ đất người khác | Nhà không có đất | Tận dụng vùng nhiều hoa | Phụ thuộc chủ đất |
| Kết hợp với canh tác | Có vườn cây ăn trái | Ong thụ phấn cho vườn | Rủi ro thuốc |
Quy mô bao nhiêu là vừa
Số tổ hợp lý không phụ thuộc diện tích vườn mà phụ thuộc nguồn hoa trong bán kính vài trăm mét.
Ở Sài Gòn, nguồn chính gồm cây xanh đường phố, hoa ban công, cây công viên và lớp hoa dại. Đi một vòng bán kính bốn trăm mét quanh nhà, đếm chỗ có hoa, đó mới là con số đáng tin.
Nuôi quá dày thì đàn nào cũng lửng lơ, không đàn nào bứt lên, và mùa tháng 2 đến tháng 4 là cả loạt cùng suy.
Cách an toàn là tăng dần: năm nay vài tổ, thấy nhẹ nhàng thì sang năm thêm.
Điều chỉnh theo đặc thù vùng
Chỗ đặt tổ nên kê không cần cao nhưng phải cách mặt sàn bê tông để tránh hấp nhiệt, đây là con số tính riêng cho Sài Gòn.
Chọn hướng có nắng buổi sáng và bóng che buổi chiều.
Chống kiến phải làm kỹ vì hàng xóm ở sát, đường bay của ong dễ cắt ngang lối đi chung.
Lịch làm việc bám theo mùa hoa: tách đàn trong tháng 5 đến tháng 11, thu mật cuối mùa mưa, để yên trong tháng 2 đến tháng 4.
Học từ người nuôi tại chỗ
Đây là cách nhanh nhất và thường bị bỏ qua.
Người đã nuôi vài năm ở Sài Gòn biết những chuyện không có trong sách: tháng nào hay mất đàn, chỗ nào trong xã nuôi tốt, ai bán tổ đáng tin.
Đi thăm một hai trại trong vùng trước khi mua tổ đầu tiên. Nhìn cách họ kê thùng, đặt ở đâu, che chắn ra sao.
Một buổi đi thăm bằng nhiều tháng đọc.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Áp nguyên mô hình của vùng khác vào Sài Gòn
- Tính số tổ theo diện tích đất thay vì theo nguồn hoa
- Bỏ qua kinh nghiệm của người nuôi ngay trong vùng
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu với mấy tổ ở Sài Gòn?
Hai tới ba tổ đã ổn định, nuôi trọn một năm rồi mới tính mở rộng.
Mô hình nào cho nhiều mật nhất?
Không có mô hình nào cho nhiều mật hơn hẳn. Nguồn hoa quanh tổ quyết định nhiều hơn cách bố trí.
Nhà không có đất thì sao?
Vẫn nuôi được vài tổ ở sân, ban công hoặc sân thượng nếu quanh đó có cây xanh.
Có nên đặt tổ nhờ đất người khác không?
Được nếu thoả thuận rõ ràng. Ưu điểm là chọn được nơi nhiều hoa, nhược là phụ thuộc chủ đất.
Bao lâu thì biết mô hình có hợp không?
Sau một năm, khi đã qua đủ tháng 5 đến tháng 11 và tháng 12 đến tháng 4.