Một năm nuôi ong dú trên sân thượng Sài Gòn

Nuôi ong dú không phải việc làm đều tay quanh năm. Có tháng bận, có tháng gần như không đụng tới.

Nắm được lịch của Sài Gòn thì mọi việc tự sắp vào đúng chỗ, đỡ phải đoán.

Nguyên tắc chung

Mọi việc bám theo nguồn hoa, không bám theo lịch dương.

Khi ngoài kia nhiều hoa thì đàn chịu được xáo trộn: tách đàn, kiểm tra, chuyển chỗ. Khi hết hoa thì mọi can thiệp đều tốn của đàn.

Ở Sài Gòn, mùa nhiều hoa là tháng 5 đến tháng 11, mùa ít hoa là tháng 12 đến tháng 4. Chỉ cần nhớ hai mốc đó là đủ để sắp phần lớn công việc.

Lịch chi tiết

Bảng dưới dùng cho Sài Gòn. Năm nào mưa sớm hay muộn thì dịch theo, nhưng thứ tự việc thì không đổi.

Đợt bận nhất trong năm

Với người nuôi ở Sài Gòn, hai đợt nặng nhất là tách đàn giữa mùa mưa và thu mật cuối mùa mưa.

Tách đàn cần chọn ngày nắng, làm buổi chiều mát, mỗi tổ mất khá nhiều thời gian nếu làm cẩn thận.

Thu mật thì vừa nặng vừa phải sạch sẽ: lấy bọng, chắt, lọc, để lắng, đóng chai. Làm ẩu là hỏng cả mẻ.

Ngoài hai đợt đó, phần lớn thời gian trong năm chỉ mất chừng nửa tiếng mỗi ngày cho việc quan sát và chống kiến.

Việc theo tuần

Đi một vòng nhìn cửa tổ, khoảng một phút mỗi tổ. Đếm lượt ra vào, xem ong có mang phấn không.

Kiểm chân chống kiến. Ở Sài Gòn thì hàng xóm ở sát, đường bay của ong dễ cắt ngang lối đi chung, nên việc này càng phải làm đều.

Ghi một dòng vào sổ cho tổ nào có gì đáng ghi.

Cả ba việc gộp lại chưa tới nửa tiếng cho một trại vài chục tổ.

Điều chỉnh cho năm bất thường

Năm mưa sớm thì mọi mốc dịch lên, năm khô kéo dài thì lùi lại. Đừng bám cứng vào tháng.

Cách chắc là nhìn hoa chứ không nhìn lịch: thấy cây xanh đường phố và hoa ban công bắt đầu nở thì biết mùa đã tới.

Ghi lại mốc mỗi năm. Sau vài năm là có lịch riêng cho vườn nhà, chính xác hơn mọi bảng tham khảo.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Bám cứng vào tháng dương lịch thay vì nhìn nguồn hoa
• Dồn tất cả việc vào một đợt cho tiện
• Bỏ qua việc kiểm tra hằng tuần trong mùa khô

Câu hỏi thường gặp

Tháng nào tách đàn tốt nhất ở Sài Gòn?

Giữa mùa mưa, tức khoảng tháng 5 đến tháng 11, khi nguồn hoa dồi dào và đàn còn nhiều tháng để gây dựng trước mùa khó.

Thu mật tháng mấy?

Cuối mùa mưa, sau khi đợt hoa lớn đã qua và mật đã già trong bọng. Thu vào tháng 12 đến tháng 4 là lấy mất phần dự trữ.

Mùa khô có việc gì phải làm không?

Chỉ quan sát và chống kiến. Đây là quãng nhàn nhất, và việc tốt nhất là để đàn yên.

Nuôi ong dú mất bao nhiêu thời gian mỗi tuần?

Ngày thường chừng nửa tiếng. Chỉ hai đợt tách đàn và thu mật là mất cả buổi.

Có cần ghi chép không?

Rất nên. Một dòng mỗi tổ mỗi tháng là đủ, nhưng sau một năm thì đó là thứ giúp mình biết vườn nhà có nhịp riêng thế nào.